Αφιερωμένη στη γυναίκα αντάρτισσα που βρέθηκε στην πολιτική προσφυγιά, στη ζωή που έζησαν στο σοσιαλισμό, ήταν η εκδήλωση που διοργάνωσε η ΚO Βόρειου Δυτικού Τομέα Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ.
«Οι κατακτήσεις που γνώρισαν οι λαοί και ιδιαίτερα οι γυναίκες στο σοσιαλισμό δεν ακυρώνονται και δεν παραγράφονται. Υπάρχουν στον αγώνα μας, στα όνειρά μας για το αύριο». Αυτό το μήνυμα μεταφέρθηκε κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης στο κατάμεστο από κόσμο θέατρο στο Κέντρο Πολιτισμού Σταυρούπολης «Χρ. Τσακίρης», στη Σταυρούπολη.
Μετά την υποχώρηση των δυνάμεων του ΔΣΕ, τα ένοπλα τμήματά του, καθώς και άμαχος πληθυσμός ίσος με το 20% των μάχιμων δυνάμεων, εγκαταστάθηκαν μέσα σε λίγους μήνες στις σοσιαλιστικές χώρες. Είχε προηγηθεί νωρίτερα και η μεταφορά 25.000 παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες, με τη συγκατάθεση των γονιών τους ή των συγγενών τους, για να σωθούν από τις απαγωγές, τους βομβαρδισμούς, από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Φρειδερίκης, τις εκτελέσεις και την πείνα. Στις σοσιαλιστικές χώρες οι πολιτικοί πρόσφυγες έγιναν δεκτοί με εγκαρδιότητα και στοργή.
Με συγκίνηση, οι παρευρισκόμενοι παρακολούθησαν την παράσταση, αφιερωμένη στη γυναίκα αντάρτισσα που βρέθηκε στην πολιτική προσφυγιά και βασίστηκε σε γραπτές και προφορικές μαρτυρίες πολιτικών προσφύγων.
Πρωταγωνίστριες οι μαχήτριες του ΔΣΕ, εργαζόμενες στα εργοστάσια, γυναίκες επιστήμονες, παιδιά που σπούδασαν στο σοσιαλισμό. Η θεατρική παράσταση βασισμένη σε μαρτυρίες πολιτικών προσφύγων, με τίτλο «Με τη σκέψη στην Πατρίδα» της Ιωάννας Στεφανίδου, παρουσιάστηκε από τη θεατρική ομάδα «Χωρίς Αυλαία» του Συλλόγου Γυναικών Καλαμαριάς. (Δείτε βίντεο ΕΔΩ)
Στην ομιλία της η Θεανώ Καπέτη, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, σημείωσε ότι «στις σοσιαλιστικές χώρες οι πολιτικοί πρόσφυγες έγιναν δεκτοί με εγκαρδιότητα και στοργή. Βοηθήθηκαν με πολλούς τρόπους να ενταχθούν στις νέες κοινωνίες. Τους εξασφάλισαν ευνοϊκές συνθήκες διαβίωσης, εργασίας και μόρφωσης για τα παιδιά τους. Αυτά είναι ψιλά γράμματα για τον καπιταλισμό, αν πάρουμε υπόψιν τις συνθήκες διαβίωσης των Σύριων πολιτικών προσφύγων που έρχονται αυτήν την περίοδο και στην πόλη μας και δεν τους έχει εξασφαλιστεί ούτε τροφή ούτε στέγη.
Φυσικά ο αντίπαλος παρουσίασε το παιδοσώσιμο ως παιδομάζωμα και ξεκίνησε από την πρώτη στιγμή τη συκοφάντηση, κάνοντας λόγο για αρπαγή των παιδιών εν αγνοία των γονιών τους και άλλα τέτοια. Η πραγματικότητα όμως επιβεβαιώνει την ανωτερότητα του σοσιαλισμού.
Στεκόμενη ιδιαίτερα στις γυναίκες αντάρτισσες, τόνισε: «Το ένα τρίτο της δύναμης του ΔΣΕ ήταν γυναίκες που δε διακρίθηκαν μόνο σε κλασικούς τομείς, όπως είναι η περίθαλψη των τραυματιών και άλλες υπηρεσίες επιμελητείας. Διακρίθηκαν ως μαχήτριες με το όπλο στο χέρι, ανέδειξαν πολιτικές και οργανωτικές ικανότητες.
Το πέρασμα αυτών των γυναικών στις σοσιαλιστικές χώρες και η προσαρμογή σε τελείως διαφορετικό τρόπο ζωής -και μάλιστα σε συνθήκες απώλειας συζύγων ή παιδιών- δεν ήταν καθόλου εύκολη υπόθεση. Να σημειώσουμε ότι η πλειοψηφία τους ήταν κοπέλες καπνισμένες ακόμα από τον πόλεμο, με τις συνήθειες και την καθυστέρηση του χωριού τους - είναι γνωστό ότι ο ΔΣΕ αποτελούνταν κατά ένα μεγάλο ποσοστό από αγροτικό πληθυσμό, αφού η καθυστέρηση στη γενίκευση της ένοπλης πάλης έδωσε τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να φυλακίσει και να εξορίσει χιλιάδες κομμουνιστές - εργάτες στα αστικά κέντρα. Ήταν γυναίκες που δεν είχαν δει ποτέ τους εργοστάσιο, πόσο μάλλον να δουλεύουν κιόλας μέσα σ’ αυτό.
Γι’ αυτό και η όλη κομματική - πολιτική διαπαιδαγωγική δουλειά στις γυναίκες από την πρώτη στιγμή στόχευε στο να αγαπήσουν τη δουλειά. Να συνηθίσουν στην εργατική πειθαρχία. Να ανεβάζουν διαρκώς την παραγωγή ποσοτικά και ποιοτικά. Άλλωστε το νόημα και ο σκοπός της εργασίας τώρα πια ήταν τελείως διαφορετικός από τον καπιταλισμό. Εδώ το αποτέλεσμα της εργασίας επιστρέφει στην ίδια την κοινωνία για να καλύψει τις δικές της ανάγκες και δεν έχει καμία σχέση με τον εκμεταλλευτικό χαρακτήρα και το ξεζούμισμα που υπόκειται ο εργάτης στον καπιταλισμό. Γι’ αυτό και σχετικά σύντομα ήταν εκατοντάδες οι γυναίκες που με ιδιαίτερο ζήλο ανταποκρίνονταν στην άμιλλα που έμπαινε στα εργοστάσια και βγαίναν σταχανοφικές και ουντάρνικες. Δεύτερος σημαντικός στόχος ήταν να ανέβει το μορφωτικό και ιδεολογικό τους επίπεδο, γι’ αυτό και υπήρξε ιδιαίτερη μέριμνα για τη φοίτηση των γυναικών στις κομματικές σχολές και τα διάφορα συστήματα μαρξιστικής μόρφωσης, όπου διέπρεψαν πολλές από τις γυναίκες. Η σοβιετική γυναίκα -και γενικά η γυναίκα του σοσιαλιστικού συστήματος στις άλλες χώρες- ήταν ο φάρος που φώτιζε τις Ελληνίδες της προσφυγιάς.
Φυσικά δεν πρέπει να αφαιρούμαστε από το γεγονός ότι και η σοβιετική κοινωνία ταυτόχρονα έδινε μάχη για την ολοκληρωτική κατάργηση της γυναικείας ανισοτιμίας ως ισχυρό κατάλοιπο που κουβαλούσε από την προεπαναστατική περίοδο.
Αμέσως μετά από την επανάσταση, θεσπίστηκαν νόμοι που άλλαξαν την κοινωνική θέση της γυναίκας. Θεσπίστηκε η ίση αμοιβή για ίση δουλειά. Καθιερώθηκε για άντρες και γυναίκες η οχτάωρη εργάσιμη ημέρα που έθεσε τέλος στο βάσανο των ατελείωτων ωρών εργασίας, οι οποίες έθιγαν κυρίως τις γυναίκες, αφού -εκτός από την εργασία τους- έπρεπε να φροντίζουν και την οικογένειά τους. Επιπλέον, θεσπίστηκαν οι διακοπές μια φορά το χρόνο με πλήρη μισθό.
Οι γυναίκες δεν επιτρεπόταν πλέον να εργάζονται σε βιομηχανία επικίνδυνη για την υγεία τους. Θεσπίστηκαν όρια για το πόσο βάρος μπορούσαν να κουβαλήσουν και να σηκώσουν. Για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, μια χώρα ανέπτυσσε ένα αποκλειστικό σύστημα για την φροντίδα των εγκύων και των μητέρων, σχεδιασμένο για την προστασία τους.
Το σοβιετικό Σύνταγμα του 1918 έδωσε στις γυναίκες ίσα πολιτικά δικαιώματα με τους άντρες. Για πρώτη φορά στην ιστορία του ρωσικού λαού, μπορούσαν να ψηφίζουν και να εκλέγονται στα τοπικά και τα ανώτερα αξιώματα του κράτους.
Στο σοσιαλισμό, το εργατικό γυναικείο κίνημα στήριζε την εξουσία, συμμετείχε στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού, των βάσεων της απελευθέρωσης της γυναίκας.
Σταδιακά οι γυναίκες ανέπτυξαν ολοένα και μεγαλύτερη ικανότητα να συμμετέχουν δημιουργικά στις συνελεύσεις για την παραγωγή στα εργοστάσια όπου εργάζονταν και στις συζητήσεις για τον οικονομικό σχεδιασμό και την πραγματοποίησή του. Όλες οι εργαζόμενες ήταν γραμμένες στα συνδικάτα τους.
Στο σοσιαλισμό, η πάλη για την κοινωνικοποίηση των εργασιών του νοικοκυριού αποτελούσε βασικό κρίκο για τη χειραφέτηση της γυναίκας. Η οικογένεια, το ατομικό νοικοκυριό, δεν καταργήθηκε. Έπαψε όμως να αποτελεί το οικονομικό κύτταρο της κοινωνίας και μετατράπηκε σε κοινωνικό νοικοκυριό. Δηλαδή η οικογένεια απαλλάχθηκε από εργασίες που μπορούσαν να ικανοποιηθούν από την κοινωνική παραγωγή.
Αυτό δε σήμαινε κατάργηση της οικογενειακής φροντίδας, αλλά απελευθέρωση χρόνου για να αναπτύσσουν οι γυναίκες ολόπλευρα τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητές τους για συμμετοχή στη σοσιαλιστική οικοδόμηση, για να συμμετέχουν στους θεσμούς του εργατικού και κοινωνικού ελέγχου από τα κάτω προς τα πάνω, για την ανάπτυξη των οικογενειακών σχέσεων.
Η εξυπηρέτηση του νοικοκυριού αναπτύχθηκε με τη μορφή μεγάλου εκμηχανισμένου κλάδου, μεγάλωσε το δίκτυο επιχειρήσεων για την εξυπηρέτηση των οικογενειακών αναγκών, εφοδιάστηκαν με σύγχρονες μηχανές και εξοπλισμό, θεμελιώθηκε η επιστημονική οργάνωση της δουλειάς.
Αυτές οι κατακτήσεις δεν ακυρώνονται και δεν παραγράφονται από τις αντεπαναστατικές ανατροπές, ακόμη και από τα λάθη που έγιναν στην πορεία της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.
Σήμερα είμαστε πιο έμπειροι. Αυτό που χρειάζεται είναι να συνδυάζουμε τη θεωρητική γνώση και την εξέλιξη, τον εμπλουτισμό της επαναστατικής θεωρίας με την καθημερινή επαναστατική δράση, την ικανότητα αυτή να γίνεται κτήμα του λαού. Αναμφίβολα, οι εποχές δεν είναι ακριβώς ίδιες. Σήμερα δεν υπάρχει το σοσιαλιστικό σύστημα, δεν υπάρχει ένα ισχυρό διεθνές κομμουνιστικό κίνημα που εκείνη την περίοδο για την οποία μιλάμε απόψε, όχι μόνο υπήρχαν, αλλά ήταν και σε άνοδο. Δεν υπάρχει σήμερα το πρότυπο της άλλης, της σοσιαλιστικής κοινωνίας που οικοδομείται, που εμπνέει και καθοδηγεί, αποδεικνύοντας ότι υπάρχει και άλλος δρόμος από την καπιταλιστική βαρβαρότητα.
Σήμερα υπάρχουν πλέον γενιές που δεν γνώρισαν τη Σοβιετική Ένωση, το σοσιαλισμό, γεννήθηκαν και ζουν μέσα σε συνθήκες αντεπανάστασης, τα μαθαίνουν και τα διδάσκονται όλα διαστρεβλωμένα, παραποιημένα. Μετά τις αντεπαναστατικές ανατροπές του 1992, αυτό το ζωντανό πρότυπο χάθηκε. Ο αντίπαλος βρήκε την ευκαιρία να μιλήσει για αποτυχία του σοσιαλισμού, για την αιωνιότητα του καπιταλισμού, ότι το κέρδος είναι η μοναδική κινητήρια δύναμη της κοινωνίας.
Σήμερα όμως έχουμε περισσότερες δυνατότητες από ό,τι είχαν οι σύντροφοί μας τότε. Έχουμε ως Κόμμα σύγχρονες επεξεργασίες, σύγχρονο Πρόγραμμα, καταστάλαγμα από τη μελέτη της θεωρίας, της ιστορίας του ΚΚΕ και του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος, αλλά και από την καθημερινή δράση.
Έχουμε την ιστορική εμπειρία της σοσιαλιστικής οικοδόμησης του 20ου αιώνα. Μπορούμε πειστικά να απαντήσουμε τι πήγε στραβά, πού έγιναν λάθη σε αυτήν την πρώτη απόπειρα οικοδόμησης μιας νέας κοινωνίας».
